გიტარა

ავტორი: გიგა ხახუტაშვილი

წარმოგიდგენიათ რა იქნებოდა Blues  ან როკმუსიკა გიტარის გარეშე? სწორედ ამის გამო დავინტერესდი ამ საკრავის ისტორიით და, თუ ნებას მომცემთ, მოძიებულ მასალას თქვენც გაგაცნობთ.
სიტყვა “გიტარა” არაბული წარმოშობისაა და უფრო გვიანდელი ტერმინია, ვიდრე თვით საკრავი.
გიტარის ფორმის მუსიკალური საკრავის გამოსახულებები ჯერ კიდევ ეგვიპტის უძველეს პირამიდებზე გვხვდება. მისი წინამორბედები გავრცელებული იყო აზიაში, კერძოდ სირიაში, ბაბილონსა და ფინიკიაში.
გიტარის ისტორიის საკითხებზე ორგვარი აზრია გამოთქმული:
1. გიტარა წარმოიშვა ასირიული ლუთნისგან, რომელიც გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტეში, სპარსეთსა და არაბეთში. შემდეგ მავრებმა შეიტანეს ესპანეთში.
2. გიტარა მომდინარეობს ბერძნული კითარიდან, მას ჯერ “კიტარა” ერქვა, შემდეგ “ფიდიკულა” და მხოლოდ 16-ე საუკუნეში მიიღო ის სახელწოდება, რომლითაც დღეს ვიცნობთ.

საგიტარო მუსიკამ უდიდეს განვითარებას მიაღწია პორტუდალიის მეფის დონ პიედროს (15-ე საუკუნე) მმართველობის ხანაში, რაც მომდევნო საუკუნეებშიც გაგრძელდა. 16 – 17-ე საუკუნეებში გიტარა დიდი მოწონებით სარგებლობდა საფრანგეთში და ცნობილია, რომ “მეფე მზე” ლუი მეთოთხმეტე ხელს უწყობდა და მფარველობდა შემსრულებლებს.
მეოცე საუკუნის ოციანი წლებიდან საესტრადო ხელოვნების ცხოვრებაში ახალი ეპოქა დადგა. ტექნიკურმა პროგრესმა აღმოფხვრა გიტარის ერთადერთი ნაკლი – დაბალხმოვნობა – რაც მას საუკუნეების მანძილზე ჩრდილში აყენებდა. ექვსსიმიანმა გიტარამ შეაღწია საესტრადო და ჯაზურ მუსიკაში, წამყვანი ინსტრუმენტი გახდა როკ-ბენებში. მსოფლიომ გაიცნო ბლუზისა და როკის დიდოსტატები, ელექტროგიტარის ვირტუოზი შემსრულებლები.

გიტარამ დიდი გავლენა მოახდინა ჯაზის და ბლუზის განვითარებაში. მსოფლიოს ტალღასავით გადაუარა მისმა რითმებმა. აღსანიშნავია, რომ ფაშისტური დიქტატურის პირობებში გერმანიში აკრძალული იყო ჯაზური მუსიკა, როგორც “დაბალი რასის ბარბაროსული ხელოვნება”. თუმცა 50-იანი წლებიდან არიული რასის წარმომადგენლებიც დაინტერესდენენ მუსიკის ამ ახალი მიმდინარეობით.
მუსიკის ისტორიამ მრავლად შემოგვინახა გიტარის ჯადოქრები, რომელთაც მსმენელი აღტაცებაში მოჰყავდა. მათ შორის კი გამორჩეულები არიან ჯიმი ჰენდრიქსი, ჰადი ლიტბეტერა, ლონი ჯონსონი, ბლაიდ ბლეიკი და ა.შ.