მარჯანიშვილის თეატრის ისტორია

იანვარი 12, 2010 at 1:12 PM 1 comment

 ქეთევან ასათიანი

რამდენად ხშირად სტუმრობენ ქართველი ახალგაზრდები თეატრებს?.. ამ კითხვაზე პასუხი ყველამ კარგად ვიცით და ალბათ ამიტომაც გვრცხვენია.. შედეგად რა? პასუხისთვის თავის არიდება თუ თავის მართლება? –არა, მთლად მასეც არაა ჩვენი საქმე, ნაწილი ახალგაზრდებისა თეატრის გარეშე ვერ ცოცხლობსო. ფაქტი ჯიუტია, სიმართლე კი-მწარე. დღევანდელ დღეს, გარკვეულწილად, მივიწყებას მიეცნენ ჩვენი დიდი მსახიობები. (რეჟისორებზე რომ აღარაფერი ვთქვათ). სწორედ ამიტომ გადავწყვიტე, დამეწერა თბილისში მოქმედ ერთ-ერთ თეატრზე დამ მის დამაარსებელ- კოტე მარჯანიშვილზე.

კოტე მარჯანიშვილმა 1928 წელს შემოიკრიბა ნიჭიერი მსახიობები, მხატვრები, კომპოზიტორები, რეჟისორები და ქუთაისში შექმნა ქართული სახელმწიფო თეატრი. აღსანიშნავია ასევე ის, რომ ეს თეატრი ბათუმშიც წარადგენდა ხოლმე სპექტაკლებს. სწორედ აქ ჩატარდა “ყვარყვარე თუთაბერის” პრემიერა. პირველი სეზონისთვის მზადება ისეთი დაძაბული იყო, რომ უშანგი ჩხეიძე მას საბრძოლო მომზადებას ადარებდა. პრემიერამ იმდენად დიდი წარმატება ჰპოვა, რომ ხალხი თბილისიდან ქუთაისში არამხოლოდ პრემიერებზე, არამედ რიგით სპექტაკლებზე ჩადიოდა. პირველ სეზონში დადგეს ლოპე დე ვეგას “ცხვრის წყარო”, ბერნარდ შოუს “წმინდა ქალწული”, შალვა დადიანის “კაკალ გულში”, კარლო კალაძის “როგორ”, კარლ გუცკოვის “ურიელ აკოსტა” და პოლიკარპე კაკაბაძის “ყვარყვარე თუთაბერი”. პირველ წლებში მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობთა დასს, უამრავი ნიჭიერი და ცნობილი მსახიობი ამშვენებდა: ვერიკო ანჯაფარიძე, მერი დავითაშვილი, სოფიკო ვაჩნაძე, სესილია თაყაიშვილი, ტასო აბაშიძე, ვასო გოძიაშვილი, სერგო ზაქარიაძე, აკაკი კვანტალიანი, ალექსანდე ჟორჟოლიანი, უშანგი ჩხეიძე და სხვანი. ვგონებ, ამის შემდეგ ყველასთვის ნათელია, თუ რა დონის სპექტაკლები იდგმებოდა “მარჯანიშვილში”. ასეთ დასზე მხოლოდ თუ იოცნებებდა ბევრი იმდროინდელი თეატრი. თეატრმა პირველი ტურნე 1930 წელს ჩაატარა ხარკოვსა და მოსკოვში. საბჭოთა კავშირის პირველმა მეცნიერ-მინისტრმა, ანატოლი ლუნაჩარსკიმ, უმაღლესი შეფასება მისცა თეატრს. განსაკუთრებული მოწონება დაიმსახურა კარლ გუცკოვის “ურიელ აკოსტამ”, რომლის დამდგმელი რეჟისორიც სწორედ კოტე მარჯანიშვილი გახლდათ.

მან 26 სპექტაკლი დადგა და ეს სულ რაღაც 5 სეზონში მოესწრო. ხარკოვისა და მოსკოვის შემდეგ თეატრმა გასტროლები თბილისში ჩაატარა. ამის შემდეგ კი მთავრობის 1930 წლის დადგენილებით, მეორე ქართული სახელმწიფო თეატრი თბილისში გადმოიყვანეს, სახელწოდებით- მეორე ქართული სახელმწიფო დრამის თეატრი კოტე მარჯანიშვილის ხელმძღვანელობით. თეატრი ზუბალაშვილების სახალხო სახლში დასახლდა, სადაც ის დღემდე მდებარეობს. 1933 წელს კოტე მარჯანიშვილი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც თეატრს სათავეში ჩაუდგნენ მისი მოწაფეები- უშანგი ჩხეიძე, ვერიკო ანჯაფარიძე, სოფიკო ჭიაურელი. მეორე მსოფლიო ომის წლებში თეატრში დაიდგა პატრიოტული პრესები: ლევან გოთუას “მეფე ერეკლე”, გიორგი მდივანის “პარტიზანები”, კონსტანტინე სიმონოვის “მელოდე”, მიხეილ ჯაფარიძის “ჟამთაბერის ასული” და ლევან გოთუას “უძლეველნი”. არ შეიძლება არ აღვნიშნოთ შექსპირის დრამატურგია მარჯანიშვილის თეატრში. იდგმებოდა “ოტელო”, “ჭირვეული ცოლის მორჯულება”, “რომეო და ჯულიეტა”, “მეთორმეტე ღამე”, “რიჩარდ მესამე”, “აურზაური არაფრის გამო”, “მაკბეტი” და ა.შ. მარჯანიშვილის თეატრში მოგვიანებით გიგა ლორთქიფანიძემ დადგა რამდენიმე სპექტაკლი. მათ შორის აღსანიშნავია კარლო გოლდონის “სასტუმროს დიასახლისი”, ნოდარ დუმბაძის “მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი”, “მე ვხედავ მზეს”. თემურ ჩხეიძემ პირველი დადგმა 1976 წელს განახორციელა. ეს იყო ჰენრიკ იბსენის “მოჩვენებანი”. შემდეგ ის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად დანიშნეს. 10 წლის განმავლობაში მან დადგა ლეო ქიაჩელის “ჰაკი აძბა”, მიხეილ ჯავახიშვილის “ჯაყოს ხიზნები”. ვფიქრობ, არ იყო ცუდი ძველი დროის გახსენება და იმ გზისთვის თვალის გადავლება, თუ როგორ მოვიდა მარჯანიშვილის თეატრი აქამდე.

Advertisements

Entry filed under: თეატრი.

გზა ,,გოლგოთამდე” :) ვეტერინარობიდან ჰოლივუდამდე

%(count)s კომენტარი Add your own

  • 1. niiin  |  იანვარი 15, 2010, 6:23 PM

    chemi martla yvelaze sayvareli teatria!!! dgesac bevri kargi spektakli idgmeba da minda avgnishno, rom axalgazrda mayurebelic sakmaod hyavs teatrs! dasic sakmaod axalgazrdaa da spektaklidan spektaklamde ixvecebian.

    პასუხი

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


კატეგორიები

Flickr Photos


%d bloggers like this: